...

Inside Apple | Adam Lashinsky (Kitap)

Adam Lashinsky tarafından kaleme alınan Apple Mucizesi, Steve Jobs liderliğinde Apple’ın nasıl bugünkü konumuna geldiğini ilgi çekici kesitlerle aktaran bir kitap.

İç yapısı ve ortamı hakkında oldukça ketum davranan Apple, çıkardığı ürünler ve endüstriyi şekillendirici rolüyle dikkatleri üzerinde topluyor. Steve Jobs’in en büyük özelliklerinden biri vizyoner olması ve bu özelliğini de ürünlere yansıtma becerisi idi. Apple’ın geçmişten bugüne kadar olan süreci incelendiğinde ancak doğru şeyin doğru zaman ve yerde piyasaya sunulması ile başarı yakalanacağı görülecektir. Örneğin, mobil internet gereken hız seviyesine ulaşmadan akıllı telefonlar ve tabletler bugünkü kullanım alanları ile piyasaya sürülememiştir.

iPhone, 2007 yılında çıkarıldığında, o tarihlerde oldukça başarılı olan iPod’un müzik depolama ve dinleme teknolojisi ile akıllı bir telefonu birleştiren özellikleri, pek çok eksikliğine rağmen devrimsel bir cihaz olmayı başarmıştır.

Kitap, Steve Jobs’in çoklu endüstrileri yeniden şekillendirilmesindeki katkılarına işaret ederek devrim yarattığı dört alanın altını çizmektedir (sayfa 12-13):

  • Bilgisayar (ev ve ofis kullanımı için birbirinden farkları kolaylıkla anlaşılabilen farklı ve sade modeller çıkararak)
  • Müzik (iTunes Store ve iPod)
  • Film (Apple’dan ayrı kaldığı dönemde bilgisayar animasyonuna öncülük eden Pixar ve Toy Story)
  • İletişim (iPhone)
  • iPad’ın piyasa sürülmesiyle birlikte Jobs, “PC sonrası çağın” başladığını da duyurmuştur.

Apple, şeffaflığın öneminin vurgulandığı iş dünyasında hem kendi çalışanları hem de dış dünya ile mümkün olduğunca az bilgi paylaşması, aşırı gizlilik kuralları ve protokolleri, çalışanlara verdiği dar kontrol alanı ile de dikkat çekmektedir. Kitabın aktardığına göre Steve Jobs, firmanın “yıldızları” arasından daha parlak olanları gizli projelerde çalışmak üzere görevlendirirken bunun geride kalanlarda yarattığı hayal kırıklığı duygusunun da (iç) rekabeti pekiştireceğini düşünüyordu.

Apple’da makamlar her zaman statü kazandırmaz; herkes yazılı olmayan kast sisteminin farkındadır. (Sayfa 37)

Popüler kültürde kendine yer edinmiş Google çalışma ortamının aksine Apple’ın çalışma ortamı güzel bir yer olarak gösterilmemiştir ve Apple da ‘çalışılacak en iyi işyer’ gibi listelere girmek için başvuru yapmamıştır. (Sayfa 13-14)

Psikoterapist ve iş koçu Michael Maccoby, Harvard Business Review dergisinde 2000 yılında yayınlanan makalesinde Jobs’i dünyayı değiştirmek için arzu duyan hayalperest risk alıcı bir “üretken narsist” olarak tanımlamıştı. (Sayfa 21)

Kitapta aktarılan bir anekdot da aslında gizliliğin hangi boyutta olduğunun altını çiziyor: 1 Infinite Loop’da halka açık mağazada satışta olan bir t-shirtün üzerinde şöyle yazmaktadır; ‘Apple kampüsünü ziyaret ettim, ancak sadece bu kadarını söylememe izin verildi.’ (Sayfa 30) Kitabın 2.bölümü Apple ve Google arasındaki birtakım farklılıklara yer veriyor, Google’ün ücretsiz yemekleri, halka açık eğlence dolu Googleplex kampüsünün aksine, Apple binaları tam korunaklıdır ve çalışanlar bile sadece ilgili oldukları bölümlere giriş yapabilirler, bir haftasonunda binanın içi yeniden şekillendirilerek eskiden giriş izni olan kişilerin bile o kısma erişimlerinin engellenmiş olması normal karşılanır.

Yeni çalışanlarla ilgili yer verilenler de oldukça ilgi çekici: “İse yeni başlayan acemiler için gizlilik, hangi binada çalışacaklarını öğrenmelerinden de önce başlar. Büyük bir titizlikle gerçekleştirilen birçok görüşmeyi atlatmalarına karşın, pek çok çalışan şirkete kabul edilene kadar ayrintilarıyla açıklanmamış görevlerde, sözde geçici pozisyonlarda çalıştırılır. Yeni çalışanlar nezaketle karşılansa da görevlerinin esasları kendilerine henüz anlatılmamıştır, onlara güven duyup, kendi özel görevleri kadar hassas olan bilgilerin verilmesi şart değildir.” (Sayfa 31)

Yeni çalışanlar, daha önce çalışmış oldukları herhangi bir şirketten farklı bir yerde olduklarını ilk iş gününde anlarlar. Dışarıda Apple saygı görür. İçeride ise sorgusuz bir bağlılık vardır ve işe yeni başlayanlara sadece bilgi verilir. Yeni çalışanların hepsi, tatile denk gelmedikçe her zaman pazartesi günleri gerçekleştirilen yarım günlük bir oryantasyona tabii tutulur. Oryantasyon daha çok standart şirket gereçlerinin verilmesiyle gerçekleştirilir: Apple’a katıldığını söyleyen etiketler, İK ve benzeri formlar, ayrıca önünde o yılı ve bölümünü belirten armaların olduğu bir t-shirtten oluşan bir hoş geldin paketi. Apple, sonradan bünyesine kattığı az sayıdaki şirketin çalışanlarının da hızlı bir şekilde artık Apple ailesinin bir parçası olduklarını hissetmelerini sağlar. (Sayfa 31)

Apple’da ayrıntılara takıntı derecesinde odaklanıldığının bir örneği olarak paketlemeye gösterilen hassasiyet verilmiştir. Paketleme, Apple için -diğer markaların aksine- ürünün tasarımının bir devamı olarak kabul edilmektedir ve yaşanacak “paket açma deneyiminin” hatırlanabilir olması istenmektedir. Apple’da tasarım ürünlerin başlangıç noktasıdır ve birçok firmanın aksine bu oldukça farklı bir bakış açısıdır. Özellikle teknolojik ürünler söz konusu olduğunda, ürünlerin teknik işlevselliğinin ve fonksiyonlarının ürünlerin tasarımının önüne geçtiği alışıldık bir durumdur; Apple bunu tümden değiştirmiştir. Apple ürünlerinin tasarımı mümkün olduğunda sade yapılarak gereksiz olan kısımlar (tuş vb) bir sonraki modelde kaldırılmaktadır. Apple ürünleri fiyatlandırma olarak rakiplerine göre yüksek görünse de, Apple’ın sahip olduğu uzun vadeli yaklaşım yüksek kalitedeki ürünlerin kendini belli ederek tüketicinin tercihi olacağı yönündedir.

Apple kültürü aslında Steve Jobs’a dair pek çok nitelik taşımaktadır. Her konu için mutlaka bir ‘Directly Responsible Individual’ (doğrudan sorumlu kişi) atanır, fonksiyonel çizgide örgütlenme vardır ve yönetim ve beceri geliştirme tepeden başlar, tabana doğru ilerler. Açık yönlendirme bireysel sorumluluk, ivedilik hissi, sürekli geri bildirim ve görev netliği Apple değerlerinin temelini oluşturur. Birimlerdeki kişi sayısı 1992 yılında antropolog Robin Dunbar’ın ileri sürdüğü insanların eş zamanlı olarak 150’den fazla kişi ile ilişki kuramayacağı savına dayanarak en fazla 100 kişi ile sınırlanır. (Benzer şekilde, Amazon.com’da da ‘iki pizza kuralı’ vardır; bu şu anlama gelir, ekiplerin boyutu geç saatlere kadar çalıştıklarında ve acıktıklarında en fazla iki pizza ile doyabilecekleri şekilde ayarlanmalıdır.) (4.bölüm)

Kitabın ilerleyen sayfalarında basın önünde yapılan yeni ürün lansmanlarının perde arkasına ve reklamlarda verdikleri mesajların nasıl seçildiğine de değiniliyor. Örneğin iPhone ilk çıktığında, Steve Jobs’in sunumunda üç şeye odaklanılmıştır, devrimsel bir telefon olmasına, internetin pratik kullanımını mobil olarak mümkün kılmasına ve o ana kadar ki en iyi iPod olmasına. Bu mesajlar seçilirken, iPhone’un göze çarpmasını sağlayan şeyler seçilmiş ancak müşterilerin heyecanlanıp devamını öğrenmek için sabırsızlanmaları istenmiştir. Apple’da kullanılan hikaye anlatıcılığı müşterinin nasıl bir ürün almak istediğini değil, nasıl bir insan olmak istediği ile ilgilenmektedir. Bu açıdan Apple ürünleri aslında bir yaşam tarzı satmaktadır. Apple özellikle iPhone ve iPad ılk çıkarıldığında Modern Family, Family Guy ve The Daily Show gibi ünlü dizi ve programlara ürün yerleştirme ve öyküleştirme yolu ile girmiştir.

Apple İçin Bazı Satırbaşları

  • iPod müzik çaları 23 Ekim 2001’de çıkardı.
  • iPhone’u 9 Ocak 2007’de çıkardı.
  • iPad ılk olarak 27 Ocak 2010’da, iPad Mini 23 Ekim 2012’de ve iPad Air 22 Ekim 2013’de iPad Pro 9 Eylül 2015’de tanıtıldı.
  • iTunes Store 28 Nisan 2003’de açıldı.
  • iPhone 4 çıkarılana kadar mobil işletim sistemi “iPhone OS” olarak adlandırılıyordu. Bu isim iPhone 4 ile birlikte iOS oldu.
  • Genius Barları ile ünlü ve dünyanın en büyük şehirlerinde en önemli noktalara konumlandırılan Apple Store’ların iç kısmında sadece üç malzeme kullanılmaktadır: tahta - cam - çelik.
  • İlk Apple Store 2001 yılında 19 Mayıs’da Tysons Corner Virginia’da açılmıştır.
  • Apple ürünlerinde ve web sitesi Apple.com’da Helvetica (Neue) fontu kullanılmaktadır, ekran görüntüleri en sade şekilde tasarlanmaktadır.

Inside Apple: How America's Most Admired--and Secretive--Company Really Works Inside Apple: How America's Most Admired--and Secretive--Company Really Works
Apple Mucizesi - Dünyanın En Karlı Şirketinin ve Steve Jobs'in Başarı Sırrı
Adam Lashinsky
2012
160 sayfa
goodreads
# marka profili

17.hafta şimdi   kitaplık   nonfictionbooks.xyz